Przejdź do treści
Kolejusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Fizyka i elektrotechnika w pracy maszynisty

Podstawy, na których opiera się prowadzenie pociągu: siły działające na pociąg, przyczepność i poślizg, opory ruchu, energia i praca, pochylenia miarodajne, prawo Ohma, obwody prądu stałego i przemiennego, moc i zabezpieczenia w obwodach pojazdu trakcyjnego.

Blok 7 oficjalnego zakresu egzaminu, zagadnienia . W tej dziedzinie mamy 91 pytań.

Który z wymienionych elementów służy do zabezpieczenia obwodu elektrycznego przed skutkami zbyt dużego prądu?

  1. a) Transformator
  2. b) Prostownik
  3. c) Bezpiecznik poprawna
  4. d) Silnik trakcyjny
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Bezpiecznik przerywa obwód, gdy prąd przekroczy wartość dopuszczalną, chroniąc urządzenia przed uszkodzeniem. Pozostałe elementy pełnią inne funkcje.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co jest przyczyną wydłużania się szyn pod wpływem temperatury i jakie ma to znaczenie w torze bezstykowym?

  1. a) Kurczenie się metalu; aby zapobiec pęknięciom, stosuje się większe odstępy
  2. b) Rozszerzalność cieplna; aby zapobiec wyboczeniu, stosuje się odpowiednie naprężenia poprawna
  3. c) Zmiana twardości stali; aby zapobiec zużyciu, stosuje się smarowanie
  4. d) Zmiana właściwości magnetycznych; aby zapobiec zakłóceniom, stosuje się izolacje
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Szyny pod wpływem ciepła rozszerzają się. W torze bezstykowym, gdzie nie ma szczelin, naprężenia termiczne są kontrolowane przez odpowiednie ich wstępne naciągnięcie, aby uniknąć wyboczenia.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jak zmienia się energia kinetyczna pociągu przy wzroście prędkości z 40 km/h do 80 km/h?

  1. a) Nie zmienia się, ponieważ zależy wyłącznie od masy pociągu
  2. b) Rośnie czterokrotnie, zgodnie z zależnością od kwadratu prędkości poprawna
  3. c) Rośnie dwukrotnie, zgodnie z zależnością liniową od prędkości
  4. d) Rośnie ośmiokrotnie, zgodnie z zależnością od sześcianu prędkości
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Energia kinetyczna jest proporcjonalna do kwadratu prędkości. Podwojenie prędkości z 40 do 80 km/h powoduje czterokrotny wzrost energii, co ma kluczowe znaczenie dla długości drogi hamowania. Przy tym samym opóźnieniu droga hamowania rośnie również czterokrotnie.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Które zjawisko fizyczne jest wykorzystywane do hamowania dynamicznego (elektrodynamicznego) w pojazdach trakcyjnych?

  1. a) Przyciąganie elektrostatyczne
  2. b) Indukcja elektromagnetyczna poprawna
  3. c) Rozszerzalność cieplna przewodów
  4. d) Prawo Ohma
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Hamowanie dynamiczne polega na zamianie energii kinetycznej pociągu na energię elektryczną poprzez wykorzystanie silników trakcyjnych jako generatorów. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej umożliwia wytwarzanie prądu, który jest następnie rozpraszany w opornikach lub oddawany do sieci.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Jakie zabezpieczenie w obwodzie elektrycznym pojazdu trakcyjnego chroni przed skutkami zwarcia?

  1. a) Bezpiecznik topikowy w obwodzie zasilania poprawna
  2. b) Stycznik liniowy załączający obwód zasilania
  3. c) Przekaźnik czasowy opóźniający załączenie obwodu
  4. d) Rezystor rozruchowy w stopniu oporowym
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Bezpiecznik topikowy przerywa obwód w przypadku nadmiernego prądu, np. zwarcia, poprzez stopienie się wkładki. Działa szybciej niż elementy przeznaczone do łączenia, opóźniania lub rozruchu i chroni instalację przed uszkodzeniem termicznym, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa pojazdu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Jakie są podstawowe opory ruchu pociągu?

  1. a) Opory tarcia w łożyskach, opory hamowania i opory nastaw hamulca
  2. b) Opory bezwładności, opory sprężystości toru i opory przechyłki
  3. c) Opory toczenia, opory powietrza i opory wzniesienia poprawna
  4. d) Opory elektryczne silników, opory przekładni i opory obwodów trakcyjnych
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podstawowe opory ruchu to: opór toczenia, opór aerodynamiczny oraz opór od wzniesień. Opór toczenia zależy między innymi od masy i stanu toru, opór aerodynamiczny rośnie z kwadratem prędkości, a opór od wzniesień wynika ze składowej siły ciężkości. Znajomość tych oporów pozwala ocenić siłę pociągową potrzebną do utrzymania prędkości.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Które z wymienionych sił działających na pojazd kolejowy stanowi siłę napędową?

  1. a) Siła oporu powietrza działająca na czoło pojazdu podczas jazdy
  2. b) Siła pociągowa wytworzona przez silniki trakcyjne pojazdu poprawna
  3. c) Siła tarcia w łożyskach osi zestawów kołowych pojazdu
  4. d) Siła ciężkości działająca pionowo na masę pojazdu kolejowego
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Siła pociągowa, wytwarzana przez silniki trakcyjne i przenoszona na koła, jest siłą napędową, która pokonuje opory ruchu i nadaje pociągowi przyspieszenie. Siła oporu powietrza i siła tarcia w łożyskach należą do oporów ruchu, a siła ciężkości jest siłą bierną działającą pionowo na pojazd.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Co oznacza pojęcie przyczepności koła do szyny w kontekście prowadzenia pojazdu kolejowego?

  1. a) Siłę oporu toczenia wynikającą z odkształcania się szyny i obręczy pod naciskiem koła
  2. b) Zdolność pojazdu do pokonywania wzniesień o pochyleniu ponad 10 promili
  3. c) Maksymalną siłę tarcia między kołem a szyną, która może być przeniesiona bez poślizgu poprawna
  4. d) Zdolność koła do toczenia się po szynie bez poślizgu przy każdej prędkości jazdy
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przyczepność to maksymalna siła tarcia między kołem a szyną, która może być przeniesiona bez poślizgu. Jej przekroczenie powoduje poślizg kół, co prowadzi do utraty siły pociągowej lub hamującej.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Jak definiuje się pochylenie miarodajne w profilu toru?

  1. a) Stosunek długości odcinka poziomego do różnicy wysokości, wyrażony w promilach
  2. b) Kąt nachylenia toru względem poziomu, wyrażony w stopniach kątowych
  3. c) Stosunek różnicy wysokości do długości odcinka poziomego, wyrażony w promilach poprawna
  4. d) Największa różnica wysokości między stacjami danego szlaku, wyrażona w metrach
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Pochylenie miarodajne to stosunek różnicy wysokości do długości odcinka poziomego, wyrażony w promilach (‰). Określa ono opory ruchu wynikające z ciężaru pociągu i wpływa na obliczenia trakcyjne.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Które z wymienionych zjawisk fizycznych ma bezpośredni wpływ na powstawanie poślizgu kół podczas hamowania?

  1. a) Przekroczenie siły przyczepności przez siłę hamującą poprawna
  2. b) Wzrost temperatury szyn
  3. c) Zwiększenie się współczynnika tarcia między kołem a szyną
  4. d) Zmniejszenie prędkości obrotowej kół
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poślizg powstaje, gdy siła hamująca przekroczy maksymalną siłę tarcia (przyczepność) między kołem a szyną. Wtedy koła przestają się toczyć i ślizgają po szynie.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Zgodnie z prawem Ohma, jeżeli napięcie w obwodzie prądu stałego wzrośnie dwukrotnie, a opór pozostanie stały, to natężenie prądu:

  1. a) Zmaleje dwukrotnie
  2. b) Wzrośnie dwukrotnie poprawna
  3. c) Pozostanie bez zmian
  4. d) Wzrośnie czterokrotnie
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma mówi, że natężenie prądu jest wprost proporcjonalne do napięcia (I = U/R). Zatem podwojenie napięcia przy stałym oporze spowoduje dwukrotny wzrost natężenia prądu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.