Przejdź do treści
Kolejusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Fizyka i elektrotechnika w pracy maszynisty

Podstawy, na których opiera się prowadzenie pociągu: siły działające na pociąg, przyczepność i poślizg, opory ruchu, energia i praca, pochylenia miarodajne, prawo Ohma, obwody prądu stałego i przemiennego, moc i zabezpieczenia w obwodach pojazdu trakcyjnego.

Blok 7 oficjalnego zakresu egzaminu, zagadnienia . W tej dziedzinie mamy 91 pytań.

Która siła działa na koło pojazdu kolejowego w kierunku przeciwnym do kierunku jazdy, gdy pociąg jest hamowany?

  1. a) Siła tarcia tocznego
  2. b) Siła bezwładności poprawna
  3. c) Siła oporu powietrza
  4. d) Siła tarcia ślizgowego
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podczas hamowania pociąg ma tendencję do utrzymania dotychczasowej prędkości (bezwładność), co objawia się siłą działającą w kierunku jazdy, a hamulce działają przeciwnie. Siła bezwładności jest siłą pozorną działającą w kierunku przeciwnym do opóźnienia.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaki jest najczęstszy powód poślizgu kół podczas ruszania pociągu?

  1. a) Zbyt mała siła pociągowa w stosunku do oporów ruchu
  2. b) Zbyt mała prędkość obrotowa kół w stosunku do prędkości jazdy
  3. c) Zbyt duża siła pociągowa w stosunku do dostępnej przyczepności poprawna
  4. d) Zbyt duża prędkość obrotowa kół w stosunku do prędkości jazdy
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poślizg występuje, gdy moment obrotowy przekazywany na koła przekracza moment wynikający z siły tarcia między kołem a szyną. Zbyt duża siła pociągowa powoduje przekroczenie granicy przyczepności i poślizg kół.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jak zmienia się energia kinetyczna pociągu, gdy jego prędkość wzrasta dwukrotnie?

  1. a) Wzrasta dwukrotnie
  2. b) Nie zmienia się
  3. c) Wzrasta czterokrotnie poprawna
  4. d) Wzrasta ośmiokrotnie
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Energia kinetyczna jest proporcjonalna do kwadratu prędkości (E = mv²/2). Podwojenie prędkości powoduje czterokrotny wzrost energii kinetycznej, co ma kluczowe znaczenie dla drogi hamowania.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaka jest zależność między napięciem, prądem i oporem w obwodzie elektrycznym prądu stałego?

  1. a) Napięcie jest iloczynem prądu i oporu poprawna
  2. b) Prąd jest iloczynem napięcia i oporu
  3. c) Napięcie jest ilorazem prądu i oporu
  4. d) Opór jest ilorazem prądu i napięcia
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma mówi, że napięcie U = I * R, gdzie I to natężenie prądu, a R to opór. Zatem napięcie jest iloczynem prądu i oporu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaka jest wartość napięcia zasilania typowej sieci trakcyjnej prądu stałego w Polsce?

  1. a) 750 V
  2. b) 15 kV
  3. c) 3 kV poprawna
  4. d) 25 kV
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W Polsce standardowe napięcie sieci trakcyjnej prądu stałego wynosi 3 kV. Wartości 15 kV i 25 kV dotyczą prądu przemiennego w innych systemach, a 750 V stosowane jest w sieciach tramwajowych.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaki jest wzór na moc prądu stałego w obwodzie elektrycznym?

  1. a) P = U² * R
  2. b) P = I² / R
  3. c) P = U / I
  4. d) P = U * I poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Moc w obwodzie prądu stałego jest iloczynem napięcia i natężenia prądu: P = U * I. Pozostałe wzory są błędne lub dotyczą innych zależności.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Dlaczego szyny kolejowe mają szczeliny dylatacyjne?

  1. a) Aby umożliwić swobodną rozszerzalność cieplną szyn poprawna
  2. b) Aby ułatwić odprowadzanie wody z torowiska
  3. c) Aby zmniejszyć hałas podczas jazdy pociągów
  4. d) Aby umożliwić przepływ prądu sygnałowego
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Szczeliny dylatacyjne kompensują wydłużanie się szyn pod wpływem temperatury. Bez nich szyny mogłyby się wyginać lub pękać, co zagrażałoby bezpieczeństwu ruchu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Która z sił działa na pojazd kolejowy podczas jazdy i ma zwrot przeciwny do kierunku ruchu?

  1. a) Siła hamowania
  2. b) Opór ruchu poprawna
  3. c) Siła pociągowa
  4. d) Siła bezwładności
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Opory ruchu to siły bierne, które zawsze przeciwdziałają ruchowi pojazdu, obejmują opory toczenia, opory aerodynamiczne i opory od pochylenia toru. Siła pociągowa i siła hamowania są siłami czynnymi, a siła bezwładności działa tylko przy zmianach prędkości.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co oznacza pojęcie przyczepności w kontekście jazdy pociągu?

  1. a) Maksymalną siłę, jaką może przenieść styku koła z szyną bez poślizgu poprawna
  2. b) Siłę, z jaką koła zestawów napędnych naciskają na główki szyn
  3. c) Siłę oporu powietrza działającą na pojazd podczas jazdy z dużą prędkością
  4. d) Zdolność hamulców zespolonych do zatrzymania pociągu na drodze hamowania
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przyczepność to zdolność przeniesienia siły stycznej między kołem a szyną, która zależy od współczynnika przyczepności i nacisku. Przekroczenie tej siły powoduje poślizg lub boksowanie kół.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co oznacza pochylenie miarodajne podane w promilach (np. 12‰)?

  1. a) Kąt nachylenia toku szynowego w stopniach mierzony względem poziomu
  2. b) Prędkość maksymalną dopuszczalną na danym odcinku linii kolejowej
  3. c) Dopuszczalny nacisk osi pojazdu na szynę wyrażony w kiloniutonach
  4. d) Spadek lub wzniesienie toru o 12 metrów na 1000 metrów długości poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Pochylenie podaje się w promilach, czyli w metrach różnicy wysokości na 1000 metrów długości toru. Wartość 12‰ oznacza więc spadek lub wzniesienie o 12 metrów na kilometrze. Pochylenie miarodajne wpływa na opory ruchu, wymaganą siłę pociągową i drogę hamowania, a nie na nacisk osi ani na prędkość maksymalną.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Która zależność opisuje prawo Ohma?

  1. a) U = R / I
  2. b) U = I + R
  3. c) U = I * R poprawna
  4. d) U = I / R
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma mówi, że napięcie (U) jest iloczynem natężenia prądu (I) i oporu (R). Jest podstawą obliczeń w obwodach elektrycznych pojazdów trakcyjnych.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaka jest moc wydzielana w obwodzie prądu stałego, gdy napięcie wynosi 3 kV, a natężenie prądu 100 A?

  1. a) 300 kW poprawna
  2. b) 3000 W
  3. c) 30 kW
  4. d) 3 kW
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Moc w obwodzie prądu stałego oblicza się jako iloczyn napięcia i natężenia: P = U * I = 3000 V * 100 A = 300 000 W = 300 kW. Taka moc jest typowa dla pojazdów trakcyjnych zasilanych z sieci 3 kV.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co jest przyczyną wydłużania się szyn pod wpływem temperatury i jakie ma to znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu?

  1. a) Zwiększenie tarcia między szyną a kołem - poprawia przyczepność
  2. b) Kurczenie się stali w niskich temperaturach - wymaga luzów w złączach
  3. c) Rozszerzalność cieplna stali - może powodować wyboczenie toru przy wysokich temperaturach poprawna
  4. d) Zmiana sprężystości podkładów - wpływa na tłumienie drgań
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Stal pod wpływem ciepła rozszerza się, co w torze bez odpowiednich luzów może prowadzić do wyboczenia szyn, zagrażającego bezpieczeństwu. Dlatego stosuje się kompensatory i układa tory w technologii bezstykowej.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Który czynnik ma decydujący wpływ na wartość siły pociągowej realizowanej przez pojazd trakcyjny przy ruszaniu pociągu?

  1. a) Moc silników trakcyjnych
  2. b) Prędkość obrotowa silników
  3. c) Przyczepność kół napędnych do szyn poprawna
  4. d) Masa pojazdu trakcyjnego
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Siła pociągowa przy ruszaniu jest ograniczona przez przyczepność, czyli maksymalną siłę, jaką koło może przekazać na szynę bez poślizgu. Moc silników decyduje o osiąganych prędkościach, ale przy małych prędkościach to przyczepność jest czynnikiem ograniczającym.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Co oznacza pochylenie miarodajne równe 10‰ na danym odcinku linii kolejowej?

  1. a) Na każde 1000 metrów toru różnica wysokości wynosi 10 metrów poprawna
  2. b) Na każde 100 metrów toru różnica wysokości wynosi 1 metr
  3. c) Na każdy kilometr toru różnica wysokości wynosi 10 metrów
  4. d) Na każde 10 metrów toru różnica wysokości wynosi 1 metr
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Pochylenie w promilach oznacza różnicę wysokości w metrach na 1000 metrów długości. Wartość 10‰ odpowiada spadkowi 10 metrów na każdy kilometr toru.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Który związek między napięciem, prądem i oporem opisuje prawo Ohma?

  1. a) U = I * R
  2. b) I = U / R
  3. c) R = U / I
  4. d) Wszystkie powyższe poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma można wyrazić na trzy równoważne sposoby: I = U/R, U = I*R oraz R = U/I. Wszystkie te wzory są poprawne, dlatego wariant „wszystkie powyższe” jest właściwy.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Jaką moc pobiera silnik trakcyjny zasilany napięciem 1500 V prądem 200 A?

  1. a) 300 kW poprawna
  2. b) 75 kW
  3. c) 7,5 kW
  4. d) 3000 kW
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Moc prądu stałego oblicza się jako iloczyn napięcia i natężenia: P = U * I = 1500 V * 200 A = 300 000 W = 300 kW.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Dlaczego szyny kolejowe są układane z niewielkimi szczelinami na złączach?

  1. a) Aby ułatwić odprowadzanie wody opadowej
  2. b) Aby skompensować rozszerzalność cieplną szyn poprawna
  3. c) Aby zmniejszyć hałas podczas jazdy
  4. d) Aby umożliwić swobodny przepływ prądu sygnałowego
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Szczeliny dylatacyjne pozwalają szynom na swobodne wydłużanie się i kurczenie pod wpływem zmian temperatury, co zapobiega wyboczeniu toru. Jest to zastosowanie rozszerzalności cieplnej.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Co jest główną przyczyną poślizgu kół napędnych pojazdu trakcyjnego podczas ruszania?

  1. a) Zbyt duża siła pociągowa przekraczająca siłę przyczepności poprawna
  2. b) Zbyt mała prędkość obrotowa silników
  3. c) Zbyt duża masa pociągu
  4. d) Zbyt wysokie napięcie w sieci trakcyjnej
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poślizg występuje, gdy moment obrotowy przekazywany na koła powoduje siłę styczną większą niż dopuszczalna siła tarcia między kołem a szyną. Masa pociągu wpływa na siłę nacisku, ale to przekroczenie przyczepności jest bezpośrednią przyczyną poślizgu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Który czynnik ma największy wpływ na wartość siły przyczepności między kołem a szyną?

  1. a) Masa pociągu
  2. b) Długość składu
  3. c) Stan powierzchni szyny i koła poprawna
  4. d) Prędkość jazdy pociągu
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przyczepność zależy głównie od współczynnika tarcia, który jest silnie zmieniany przez wilgoć, liście, oleje czy zanieczyszczenia na powierzchni styku. Masa i prędkość wpływają na inne siły, ale nie bezpośrednio na współczynnik przyczepności.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co oznacza pochylenie miarodajne o wartości 10‰?

  1. a) Wzniesienie 10 metrów na 1000 metrów drogi poprawna
  2. b) Spadek 10 metrów na 1000 metrów drogi
  3. c) Spadek 10 metrów na 100 metrów drogi
  4. d) Wzniesienie 10 metrów na 100 metrów drogi
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Promil (‰) oznacza zmianę wysokości na każdy kilometr drogi; 10‰ to 10 metrów wzniesienia na 1000 metrów. Pochylenie miarodajne to największe spadki i wzniesienia na danym odcinku, które wpływają na opory ruchu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Które zjawisko jest przyczyną poślizgu kół napędnych pojazdu trakcyjnego?

  1. a) Zbyt mała prędkość obrotowa kół napędnych podczas ruszania
  2. b) Zbyt duża siła pociągowa w stosunku do siły przyczepności poprawna
  3. c) Zbyt mały opór toczenia zestawów kołowych w łuku toru
  4. d) Zbyt duże napięcie w sieci trakcyjnej podczas rozruchu
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poślizg występuje, gdy siła pociągowa na obwodzie kół przekracza siłę wynikającą z przyczepności. Wtedy koła zaczynają ślizgać się po szynie, co zmniejsza siłę pociągową i może prowadzić do uszkodzeń powierzchni tocznej.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Dlaczego szyny kolejowe układa się z uwzględnieniem przerw (luzów) między ich końcami?

  1. a) Aby zmniejszyć opory ruchu pociągów na łukach o małym promieniu i ograniczyć zużycie szyn
  2. b) Aby ułatwić wymianę pojedynczych szyn bez rozbierania całego odcinka toru
  3. c) Aby umożliwić swobodne wydłużanie się szyn pod wpływem temperatury poprawna
  4. d) Aby umożliwić odpływ wody z torowiska w miejscach o słabym drenażu podtorza
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Stal podlega rozszerzalności cieplnej, dlatego w torze klasycznym pozostawia się luzy między końcami szyn. Kompensują one wydłużenie szyn latem i ich skrócenie zimą, zapobiegając wyboczeniu toru albo pęknięciu szyny. Luzy nie służą ani odwodnieniu, ani zmniejszeniu oporów ruchu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, temat 7 (Dz.U. 2022 poz. 2574, załącznik nr 4)

Na którym z wymienionych pochyleń droga hamowania pociągu będzie najdłuższa przy tych samych warunkach początkowych?

  1. a) Na pochyleniu 10‰ w kierunku jazdy pod górę
  2. b) Na pochyleniu 5‰ w kierunku jazdy pod górę
  3. c) Na pochyleniu 0‰ (poziom)
  4. d) Na pochyleniu 5‰ w kierunku jazdy w dół poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy jeździe w dół składowa siły ciężkości działa zgodnie z kierunkiem ruchu, zwiększając energię do rozproszenia, co wydłuża drogę hamowania. Pochylenie w dół 5‰ ma większy wpływ niż mniejsze pochylenie pod górę, które pomaga w hamowaniu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Który z wymienionych oporów ruchu pociągu ma charakter oporu rosnącego z kwadratem prędkości?

  1. a) Opór w łukach
  2. b) Opór aerodynamiczny poprawna
  3. c) Opór toczenia
  4. d) Opór wzniesienia
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Opór aerodynamiczny (opór powietrza) rośnie proporcjonalnie do kwadratu prędkości. Opór toczenia rośnie liniowo, opór wzniesienia zależy od pochylenia, a opór w łukach od promienia łuku, niezależnie od prędkości w pierwszym przybliżeniu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaka jest wartość napięcia stałego w sieci trakcyjnej na liniach kolejowych w Polsce?

  1. a) 3 kV poprawna
  2. b) 15 kV
  3. c) 25 kV
  4. d) 1,5 kV
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W Polsce standardowo stosuje się napięcie 3 kV prądu stałego w sieci trakcyjnej. Wartości 15 kV i 25 kV dotyczą prądu przemiennego w innych systemach, a 1,5 kV to napięcie spotykane w innych krajach, nie w Polsce.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Zgodnie z prawem Ohma, natężenie prądu w obwodzie elektrycznym pojazdu trakcyjnego jest wprost proporcjonalne do:

  1. a) długości przewodów
  2. b) napięcia zasilania poprawna
  3. c) mocy odbiorników
  4. d) oporu obwodu
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma mówi, że natężenie prądu I = U/R, więc jest wprost proporcjonalne do napięcia U i odwrotnie proporcjonalne do oporu R. Moc i długość przewodów nie występują wprost w tym prawie.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Które zabezpieczenie chroni obwód elektryczny pojazdu przed skutkami zbyt dużego natężenia prądu?

  1. a) Czujnik temperatury
  2. b) Transformator
  3. c) Bezpiecznik topikowy poprawna
  4. d) Przekaźnik napięciowy
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Bezpiecznik topikowy przerywa obwód, gdy prąd przekroczy wartość znamionową, chroniąc przed przegrzaniem i uszkodzeniem. Przekaźnik napięciowy reaguje na zbyt wysokie napięcie, czujnik temperatury na temperaturę, a transformator nie jest zabezpieczeniem.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Dlaczego podczas jazdy pociągu na wzniesieniu może wystąpić poślizg kół napędnych?

  1. a) Ze względu na wzrost napięcia w sieci trakcyjnej
  2. b) Ze względu na zmniejszenie siły przyczepności spowodowane odciążeniem kół poprawna
  3. c) Ze względu na zmniejszenie prędkości obrotowej kół
  4. d) Ze względu na zwiększenie oporu toczenia
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Na wzniesieniu następuje przeniesienie masy pojazdu, co może odciążyć koła napędne, zmniejszając siłę przyczepności. Przy dużej sile pociągowej koła mogą wtedy tracić przyczepność i wpadać w poślizg. Opory toczenia i napięcie sieci nie są bezpośrednią przyczyną poślizgu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Która z sił działających na pojazd kolejowy ma decydujący wpływ na możliwość realizacji maksymalnej siły pociągowej i siły hamowania?

  1. a) Siła ciężkości działająca na pojazd
  2. b) Siła odśrodkowa występująca w łukach
  3. c) Siła oporu powietrza
  4. d) Siła tarcia między kołem a szyną poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Maksymalna siła pociągowa i hamowania jest ograniczona przez przyczepność, czyli siłę tarcia między kołem a szyną. Przekroczenie tej siły prowadzi do poślizgu lub wleczenia zestawów kołowych.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Które urządzenie w obwodzie elektrycznym pojazdu trakcyjnego służy do przerywania obwodu w przypadku wystąpienia zwarć lub przeciążeń?

  1. a) Rezystor
  2. b) Transformator
  3. c) Stycznik
  4. d) Bezpiecznik poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Bezpiecznik to urządzenie zabezpieczające, które przerywa obwód w przypadku nadmiernego prądu. Stycznik służy do załączania i wyłączania obwodów sterowanych, rezystor ogranicza prąd, a transformator zmienia napięcie.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jeżeli napięcie zasilania silnika trakcyjnego prądu stałego wzrośnie dwukrotnie, a opór obwodu pozostanie bez zmian, to natężenie prądu:

  1. a) Nie zmieni się
  2. b) Wzrośnie czterokrotnie
  3. c) Wzrośnie dwukrotnie poprawna
  4. d) Zmniejszy się dwukrotnie
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z prawem Ohma natężenie prądu jest wprost proporcjonalne do napięcia, więc podwojenie napięcia przy stałym oporze powoduje podwojenie natężenia prądu.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaki wpływ na opory ruchu pociągu ma jazda na wzniesieniu?

  1. a) Opory ruchu maleją, ponieważ wzrasta siła pociągowa
  2. b) Opory ruchu maleją, ponieważ zmniejsza się siła tarcia
  3. c) Opory ruchu pozostają bez zmian, ponieważ zależą tylko od prędkości
  4. d) Opory ruchu rosną, ponieważ składowa siły ciężkości działa przeciwnie do kierunku jazdy poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Na wzniesieniu składowa siły ciężkości działa przeciwnie do kierunku jazdy, zwiększając całkowite opory ruchu. Maszynista musi uwzględnić to przy planowaniu prędkości i hamowania.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Co jest przyczyną poślizgu kół pojazdu trakcyjnego podczas ruszania?

  1. a) Nadmierne napięcie w sieci trakcyjnej
  2. b) Zbyt duża prędkość obrotowa kół
  3. c) Zbyt mała siła pociągowa
  4. d) Przekroczenie siły przyczepności między kołem a szyną poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poślizg występuje, gdy siła pociągowa przekracza maksymalną siłę tarcia między kołem a szyną. Wówczas koła zaczynają się ślizgać, co zmniejsza przyczepność i może prowadzić do uszkodzenia toru.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Który z poniższych czynników ma decydujący wpływ na wartość siły przyczepności koła do szyny?

  1. a) Długość pociągu i liczba osi napędnych
  2. b) Prędkość pojazdu i opór powietrza
  3. c) Rodzaj hamulca i ciśnienie w przewodzie hamulcowym
  4. d) Masa pojazdu i współczynnik tarcia między kołem a szyną poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Siła przyczepności zależy od nacisku koła na szynę (związanego z masą pojazdu) oraz od współczynnika tarcia, który zmienia się wraz z warunkami atmosferycznymi i stanem powierzchni szyn.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Które z poniższych działań zapobiega poślizgowi kół podczas ruszania pociągu?

  1. a) Płynne zwiększanie siły pociągowej poprawna
  2. b) Gwałtowne zwiększenie napięcia w obwodzie trakcyjnym
  3. c) Zmniejszenie nacisku kół na szyny
  4. d) Hamowanie z maksymalną siłą
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Płynne zwiększanie siły pociągowej pozwala utrzymać siłę napędową poniżej granicy przyczepności, co minimalizuje ryzyko poślizgu. Gwałtowne zwiększanie siły powoduje przekroczenie tej granicy.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Jaka jest zależność między napięciem, prądem i oporem w obwodzie elektrycznym zgodnie z prawem Ohma?

  1. a) Napięcie jest ilorazem prądu przez opór
  2. b) Opór jest ilorazem prądu przez napięcie
  3. c) Prąd jest iloczynem napięcia i oporu
  4. d) Napięcie jest iloczynem prądu i oporu poprawna
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Prawo Ohma mówi, że napięcie U = I * R, gdzie I to natężenie prądu, a R to opór. Pozostałe zależności są błędne.

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

W Polsce sieć trakcyjna prądu stałego zasilana jest napięciem:

  1. a) 110 kV
  2. b) 25 kV
  3. c) 3 kV poprawna
  4. d) 15 kV
Kolejusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Polska stosuje napięcie 3 kV prądu stałego w sieci trakcyjnej. Pozostałe wartości dotyczą innych systemów (np. 15 kV 16,7 Hz w Niemczech, 25 kV 50 Hz w wielu krajach, 110 kV to napięcie przesyłowe).

Podstawa prawna: program szkolenia na licencję maszynisty, załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2574

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.